Wielcy artyści

Fryderyk Chopin-mistrz fortepianu

Fryderyk Chopin urodził się 1 marca 1810 roku w Żelazowej Woli, niedaleko Warszawy. Pierwsze kontakty Fryderyka z muzyką dokonały się dzięki fortepianowi, na którym grywały jego matka i siostra. W wieku 6 lat mały Fryderyk miał już swojego nauczyciela gry na fortepianie, a w wieku 7 lat skomponował dwa polonezy: g-moll i B-dur, z których pierwszy został od razu opublikowany. Gdy miał 12 lat, jego pierwszy nauczyciel muzyki Wojciech Żywny zrezygnował z udzielania mu lekcji, uznając, że niczego więcej nie będzie już w stanie swojego podopiecznego nauczyć. Ponieważ był dzieckiem słabym i chorowitym, rodzice często wysyłali go na wieś, na świeże powietrze i słońce. W tym czasie słuchał wielu melodii i tańców Mazowsza i je zapamiętywał. Potrafił usiąść do fortepianu i bez nut i prób zagrać melodie, które słyszał.

Ukończył studia muzyczne w Warszawie, dużo koncertował i tworzył. W listopadzie 1830 roku wyjechał za granicę i już nigdy do Polski nie wrócił. Większą część swojego życia spędził w Paryżu, gdzie cieszył się wielką popularnością. Dawał koncerty i udzielał lekcji gry na fortepianie.

Kompozytor zmarł 17 października 1849r (miał 39 lat) w Paryżu i tam też został pochowany. Jednak serce Chopina przywiozła do Warszawy jego siostra. Zostało umieszczone w Kościele Świętego Krzyża w Warszawie.

Fryderyk Chopin jest uważany za najwybitniejszego polskiego kompozytora. Żył w okresie, który nazywamy romantyzmem. Tworzył w sposób niepowtarzalny i jak na  czasy, w których żył, bardzo nowoczesny.

Jego styl muzyczny można łatwo rozpoznać już po kilku dźwiękach. Chopin dowiódł, że fortepian to instrument o niespotykanych możliwościach brzmieniowych. W jego utworach można usłyszeć padający deszcz, salwy armatnie, płacz, szum wierzb, skocznego oberka. Jest to możliwe dzięki wspaniałej technice fortepianowej tego wybitnego twórcy oraz jego nadzwyczajnej wrażliwości.

Twórczość Fryderyka Chopina wpłynęła znacząco na dalszy rozwój muzyki fortepianowej.

W swoich kompozycjach Chopin często nawiązywał do polskiej muzyki ludowej. Nieobce mu były taneczne rytmy kujawiaka, mazura,czy poloneza. Ta nacechowana polskością muzyka była wyrazem miłości do Ojczyzny, za którą kompozytor tęsknił przez całe życie.

Wielcy odkrywcy

Maria Curie-Skłodowska (1867-1834)

Wybitna fizyczka i chemiczka polska, żyjąca i pracująca we Francji, pierwsza kobieta będąca profesorem Sorbony, współtwórczyni nauk o promieniotwórczości, autorka pionierskich prac z fizyki i chemii jądrowej, jedyna osoba która otrzymała dwa razy nagrodę Nobla i jednocześnie matka innej noblistki Ireny Joliot-Curie (lauretka z 1935 roku), jedyna kobieta pochowana we francuskim Panteonie. Najprawdopodobniej najsłynniejsza kobieta naukowiec na świecie. 

Urodziła się w Warszawie, jako ostatnie, piąte dziecko w rodzinie, ojciec Władysław wykładał matematyke i fizykę w gimnazjum, matka Bronisława Boguska była przełożoną szkoły żeńskiej. W domu w którym mieszkali, przy ulicy Freta na Nowym Mieście, znajduje się Muzeum.

Mania od dzieciństwa wyróżniała się niezwykłą pamięcią, kształciła się początkowo na pensji prywatnej, a następnie w gimnazjum rządowym w Warszawie, które ukończyła w roku 1883 z wyróżnieniem, dostała złoty medal. Kiedy rodzina znalazła się w tarapatach finansowych, na skutek nietrafnych inwestycji ojca, podjęła pracę jako nauczycielka. W latach 1884-85 studiowała na nielegalnym Uniwersytecie Latającym, przygotowując się do podjęcia studiów. W wieku 18 lat przyjęła posadę guwernantki na wsi pod Płockiem, aby swymi zarobkami przyczynić się do opłacenia studiów medycznych swej siostry Bronisławy w Paryżu. W roku 1890 uzyskała dostęp do Laboratorium Muzeum Przemysłu i Rolnictwa, gdzie kierownikiem pracowni fizycznej był jej kuzyn Józef Boguski, tam opanowała podstawy analizy chemicznej i zetknęła się z pracą naukowo-badawczą. Rok później wyjechała na studia do Paryża i dostała się na Sorbone. 
W tym czasie poznała wybitnego naukowca, fizyka Pierre'a Curie (1859-1906) z którym połączyło ją uczucie i wspólne zainteresowania, w 1895 roku wyszła za niego za mąż. Małżęństwo to zapoczątkowało współpracę naukową, która wkrótce miała nabrać światowego znaczenia. Dwa lata po ślubie w 1897 roku przyszła na świat ich pierwsza córka Irene. W 1898 roku Skłodowska wydała swoją samodzielną pracę: Własności magnetyczne zahartowanej stali. 

Okazało się, że wyniki, do jakich mnie ta praca doprowadziła, odsłaniają

widoki tak ciekawe, że pan Curie, odstępując od swych robót, będących w

toku, przyłączył się do mnie i odtąd wspólnie nasze usiłowania

skierowaliśmy ku wydobyciu nowych ciał promieniotwórczych i ich

zbadaniu.

Tak wspominała początki wielkiego odkrycia Maria we wstępie do swej rozprawy doktorskiej Badanie ciał radioaktywnych. Małżonkowie Curie kontynuowali odtąd wspólnie pracę nad tym zagadnieniem. Podczas systematycznych badań minerałów zawierających uran i tor stwierdzili, że niektóre z nich wykazują większą promieniotwórczość niżby to wynikało z zawartości w nich tych pierwiastków. Wyrazili przypuszczenie, że minerały te zawierają w sobie inne, silniejsze pierwiastki od dotychczas znanych.

W 1898 r. Maria opublikowała doniesienie o dotychczasowych wynikach badań, a po odkryciu substancji, którą wraz z Pierre'em proponowali nazwać polonem (Po), zaproponowali też, by studiowane przez nich zjawisko nazwać promieniotwórczością.

Wysiłki przez nich podejmowane w celu wyodrębnienia radu (Ra), nowego, nieoczekiwanego pierwiastka znajdującego się w blendzie smolistej, stały się przedmiotem legendy naukowej. Były też dowodem uporu i poświęcenia Marii. Pracując dzień i noc w dziurawej szopie, napotykali na "niesłychane trudności z powodu zupełnie nieodpowiednich warunków, braku odpowiedniego miejsca do pracy, braku pieniędzy i pracowników".
W 1900 roku na Międzynarodowym Kongresie Fizyki Curie przedstawili sprawozdanie, w którym opisali swoje dotychczasowe badania. Kończyło się ono ważnym pytaniem: Co jest żródłem energii promieni Becquerela? Czy pochodzi ona z ciał promieniotwórczych, czy też z ich otoczenia? 

Uran spontanicznie emitował energię, nawet gdy był badany w próżni. Wydawało się zatem, że źródłem energii są jakieś procesy zachodzące wewnątrz atomów, a nie reakcje chemiczne. Wniosek ten, wysunięty przez Marię , miał doniosłe znaczenie, i właśnie to spostrzeżenie zaskarbiło jej uznanie naukowców.

W 1903 otrzymała doktorat i jako pierwsza kobieta nagrodę Nobla z fizyki wraz z mężem i Becquerelem własnie za prace nad promieniotwórczością.

Od 1904 kierowała laboratorium przy katedrze fizyki prowadzonej przez męża na Sorbonie. W tym samym roku rodzina Curie powiekszyła się o jeszcze jedna córke Ewę. W 1906 roku Pierre, wracając z zebrania Stowarzyszenia Profesorów Wydziału Nauk, uległ tragicznemu wypadkowi, został stratowany przez wóz konny. Po jego śmierci Maria objęła katedrę fizyki a w 1908 została profesorem tytularnym. W 1910 roku opublikowano jej podstawową pracę o promieniotwórczości, w tymże roku otrzymała ( z pomocą francuskiego chemika André-Luisa Debierne) metaliczny rad.

W listopadzie przyznano jej - jako pierwszej w świecie - drugą nagrode Nobla , tym razem z chemi, za pracę nad własnościami chemicznymi i fizycznymi polonu i radu oraz za prace dotyczące metod wyodrębniania, oczyszczania i pomiaru aktywności pierwiastków promieniotwórczych.
Kiedy wybuchła I wojna światowa Maria wraz z córką Ireną zorganizowały wojskowe ruchome stacje służby rentgenologicznej, w których same brały aktywny udział i szkoliły do ich obsługi presonel. Po zakończeniu działań wojennych Maria napisała książkę na ten temat.
W następnych latach wytrwale kontynuowała badania naukowe dedykując się badaniom nad promieniotwórczością polonu, aktynu i izotopu toru, pracowała w Instytucie Radowym, jednocześnie dużo podróżowała, uczestniczyła w licznych konferencjach i zjazdach naukowych. W międzyczasie, w 1918 roku, Irene uzyskała licencjat z fizyki i została jej asystentką.

Nigdy nie zapominała o Polsce, dzięki jej bezpośredniej pomocy w warszawskiej Pracowni Radiologicznej mogły rozwinąć się badania naukowe. W 1925 roku przybyła do kraju i wzięła udział w poświęceniu kamienia węgielnego pod Instytut Radowy w Warszawie. Spotkała się wtedy z prezydentem Stanisławem Wojciechowskim oraz wieloma polskimi fizykami i chemikami.

Przyjechała do Polski w 1932 roku na otwarcie Instytutu Radowego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, powstałego dzięki składkom całego społeczeństwa, pierwszą dyrektorką została jej siostra Bronisława Dłuska. Wzięła także udział w inauguracji szpitala należącego do Instytutu. W czasie tego pobytu ofiarowała 1 gram radu dla potrzeb leczniczych, a pieniądze na cenny dar o wartości około 80.000$ zebrała wśród kobiet z amerykańskiej Polonii w czasie pobytu w Ameryce w 1929 roku. Instytut do II wojny światowej prowadził zarówno działalność leczniczą jak i naukową.

W 1933 prowadziła ostatnie wykłady na Sorbonie. W 1934 roku zaczęły wyraźnie występować u niej objawy anemii złośliwej (białaczki). Zmarła 4 lipca 1934 roku w sanatorium Sancellemoz w Sabaudii na skutek choroby spowodowanej długoletnią pracą z substancjami promieniotwórczymi, była pierwszą ofiarą radioaktywności. Pochowano ją w Sceaux pod Paryżem, obok męża. W 1995 doczesne szczątki Piotra i Marii przeniesiono do paryskiego Panteonu (gdzie juz od dawna spoczywał Paul Langevin). 

W 1964 roku w Instytucie zostało otwarte Muzeum Curie dedykowane całej rodzinie: Mari, Pierre'owi, ich córce Irenie i zięciowi Fédéric'owi Joliot-Curie, czwórce wybitnych naukowców i pięciokrotnym noblistom.

Stopnie przymiotnika

Stopnie przymiotnika

Równy - cierpliwy, wysoki, niski

Wyższy - cierpliwszy, wyższy, niższy

Najwyższy – najcierpliwszy, najwyższy, najniższy

Ćwiczenie

1. Stopniowanie przymiotnika.

Stopień równy	Stopień wyższy	Stopień najwyższy
ładny
	milszy
		najpiękniejszy
duży
	grubszy
		najmniejszy
sympatyczny
	mądrzejszy
		najznakomitszy

wyrazy o przeciwnym znaczeniu

ZAPAMIĘTAJ!!!

• „nie” z przymiotnikami piszemy razem
• „nie” z czasownikami piszemy oddzielnie

np.: (co robi)gra – nie gra (czasownik)     

        (jaki, jaka, jakie) ładna- nieładna (przymiotnik)

ĆWICZENIE:

Do podanych wyrazów dopisz wyrazy o znaczeniu przeciwnym

słuchają - .......................................... komponował - ......................................

mruczy - ........................................... nuciła - .................................................

muzykalny - ..................................... cierpliwy - ......................................

wytrwała - ........................................... podobny - ......................................

ortografia

ZASADY ORTOGRAFICZNE

Przeczytajcie uważnie zasady ortograficzne i rozwiążcie zamieszczone przeze mnie ćwiczenia

·        „ó” piszemy gdy:

-wymienia się na „o” lub „e”

-w wyrazach zakończonych na „ów”, „ówna”, „ówka”

- w wyrazach niewymiennych

- na początku wyrazów : ósmy, ósemka, ów, ówczesny, ówdzie, na końcu wyrazu „ó” nie występuje

·        „u” piszemy gdy:

- „uje” się nie kreskuje

- wyrazy zdrobniałe: bieluchny, malusi, tyciuni, calutki, córuchna, ojczulek

- mimo wymiany u na o pisze się „u” w zakończeniach „unek”, „uję” – rysuje, malunek

·        „rz” piszemy gdy:

- wymienia się na „r” i zakończeniach „arz”

- po spółgłoskach: p, b, t, d, k, g, w, ch, j

- wyjątki: pszenica, pszczoła, kształt, gżegżółka

·        „ż” piszemy gdy:

- wymienia się na „g”, „dz”, „z”, „ź”, „s”

Ćwiczenie.

1. Wpisz brakujące litery.

podw......rko, sk.......ypce, p......łnocny, w.......ask, k.......yk, popat.......eć, p.....yszła, ja.......ębina, wt.....ruje, kole......anka, ju......, d.......wi, sko......ystać,kr......lewna, p.....łki, du......o, m......wić, c.....rka, jask.....łka, g.....ra, g.....rnik, kt.....ry, mura......, pieka......, koleja....., .....semka, kup.....je, mal......je, reper.....je, war......nek, fras......nek, ch.......an,

części mowy

Zamieszczam przypomnienie na jakie pytania odpowiadają poszczególne części mowy.Poniżej znajdują się ćwiczenia do rozwiązania aby utrwalić swoje wiadomości.

1. Rzeczownik – odpowiada na pytanie kto?, co?

Rzeczowniki to nazwy ludzi, roślin, zwierząt, rzeczy np.: mama, tata, kwiatek, drzewo, tulipan, lis, sarna, most, dom.

2. Przymiotnik – odpowiada na pytania jaka?, jaki? jakie?

Przymiotniki określają cechy ludzi, rzeczy, roślin i zwierząt (rzeczowniki) np. :

·        fajna mama

·        wysoki tata

·        czerwony kwiatek

·        chytry lis

·        zwinna sarna

·        duży most

3. Czasownik - odpowiada na pytanie co robi?

Czasowniki to nazwy czynności np.: pisze, czyta, prasuje myje.

Ćwiczenia:

 Wypisz z tekstu wszystkie:

·        rzeczowniki

·        przymiotniki

·        czasowniki

Węgiel powstał na bagnistych obszarach porośniętych lasami. Drzewa w tych lasach nie przypominały współczesnych. Były to olbrzymie paprocie, skrzypy i widłaki. Obumierające rośliny opadały na dno bagien, gdzie powoli rozkładały się, tworząc torf. Obszary te były zalewane przez wody, poddawane zmianom temperatury. Kiedy woda się cofnęła, obszary te ponownie porastały lasy, a obumierające rośliny rozkładały się, tworząc kolejne pokłady torfu. W zależności od tego jak długo torf podlegał przemianom przekształcał się w węgiel brunatny, a następnie w węgiel kamienny.

Dobierz przymiotniki do podanych rzeczowników i rzeczowniki do podanych przymiotników.

krzesło - ................................................ kanapa - ..................................................

siostra  - ................................................ tulipan - ..................................................

wilk - ................................................ zając - ................................................

wysoka - ................................................ brązowy - ...............................................

serdeczny - ............................................ miły - ................................................

wielki - ............................................ mały - ................................................